آسم حساسیتی یکی از شایع‌ترین بیماری‌های تنفسی است که علائم آن زمانی ظاهر می‌شوند که سیستم ایمنی با محرک‌های محیطی خاصی واکنش نشان داده و باعث تنگی مجاری تنفسی می‌شود.
آسم حساسیتی چیست و چه عواملی باعث آن می‌شود؟
این نوع آسم زمانی رخ می‌دهد که بدن به مواد حساسیت‌زا واکنش نشان دهد و اغلب با اگزما یا التهاب بینی (رینیت) همراه است. مهم‌ترین محرک‌هایی که باعث تشدید این وضعیت می‌شوند عبارتند از:
- موی حیوانات خانگی و کنه گرد و غبار.
- کپک، دود و اگزوز خودروها.
- گرده گیاهان.
در برخی موارد، التهاب بینی باعث جاری شدن ترشحات از ناحیه پشت بینی (پست‌بینی) می‌شود که منجر به سرفه می‌گردد.
آشنایی با انواع مختلف آسم
بسته به عوامل محرک یا زمان ظهور علائم، این بیماری اشکال مختلفی دارد که از جمله برجسته‌ترین انواع مختلف آسم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- آسم ناشی از کار: با محیط شغلی مرتبط است؛ به طوری که علائم در حین کار شروع یا تشدید شده و در ایام تعطیل بهبود می‌یابند. برای مثال در نانوایی‌ها به دلیل گرد و غبار آرد، یا در کارخانه‌های رنگ و مواد شیمیایی.
- آسم فصلی: علائم آن در فصل‌های خاصی ظاهر می‌شود، مانند بهار به دلیل گرده‌ها یا زمستان در اثر سرمای هوا.
- آسم شبانه: در این حالت، تنگی نفس و سرفه در هنگام خواب شدت می‌یابد. رفلاکس معده یا وضعیت خوابیده می‌تواند باعث تشدید علائم آسم در شب شود.
- آسم غیرحساسیتی: به محرک‌های حساسیت‌زا مرتبط نیست، بلکه بر اثر عفونت‌های تنفسی، تغییرات آب و هوایی یا استرس ایجاد می‌شود و در زنان شایع‌تر است.
- آسم بزرگسالان: پس از ۱۸ سالگی ظاهر می‌شود و ممکن است توسط چاقی، سیگار کشیدن یا قرار گرفتن ناگهانی در معرض مواد شیمیایی تحریک شود.
- آسم ورزشی: با تنگی مجاری هوایی در حین فعالیت بدنی مشخص می‌شود.
- آسم شدید و سخت: آسم شدید حدود ۴٪ از بیماران را درگیر کرده و فعالیت‌های روزانه آن‌ها را مختل می‌کند. اما آسم سخت به حالتی گفته می‌شود که حتی با دوزهای بالای دارو، کنترل علائم آن دشوار است.
نشانه‌های آسم شایع کدامند؟
شدت علائم از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما نشانه‌های آسم مشترک شامل موارد زیر است:
۱. تنگی نفس.
۲. صدای سوت هنگام بازدم.
۳. سرفه که ممکن است با خلط همراه باشد.
۴. احساس فشار یا درد در قفسه سینه.
درمان آسم چگونه است؟
درمانی قطعی برای این بیماری وجود ندارد، اما از طریق برنامه‌های درمانی مبتنی بر اجتناب از محرک‌ها و استفاده از اسپری‌ها قابل کنترل است:
اسپری‌های تسکینی (تخفیفی)
این اسپری‌ها عضلات اطراف مجاری تنفسی را شل می‌کنند تا در هنگام حملات، مسیر هوا سریعاً باز شود. این داروها ممکن است عوارض موقتی مانند افزایش ضربان قلب یا لرزش خفیف ایجاد کنند.
اسپری‌های پیشگیرانه
این داروها معمولاً حاوی استروئیدها هستند تا تورم و التهاب مجاری تنفسی را کاهش دهند. اثرگذاری آن‌ها مستلزم استفاده منظم است و ممکن است باعث ایجاد قارچ دهانی (کاندیدیاز)، التهاب گلو یا گرفتگی صدا شوند؛ بنابراین توصیه می‌شود بعد از هر بار استفاده، دهان را به خوبی شست‌وشو دهند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در موارد زیر باید فوراً به متخصص مراجعه کنید:
- تکرار حملات سرفه یا صدای سوت به صورت مداوم.
- تنگی نفس شدید که مانع از انجام فعالیت‌های روزمره شود.
- نیاز به استفاده از اسپری تسکینی بیش از ۳ بار در هفته.
سوالات متداول
تفاوت آسم با بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD) چیست؟
هر دو باعث تورم مجاری هوایی می‌شوند، اما آسم اغلب توسط ورزش یا حساسیت تحریک شده و علائم آن ممکن است برای دوره‌هایی ناپدید شوند. در مقابل، انسداد ریوی علائمی مستمر دارد که با گذشت زمان بدتر می‌شوند و عامل اصلی آن معمولاً سیگار کشیدن است.
آیا آسم کودکان می‌تواند در بزرگسالی به بیماری مزمن تبدیل شود؟
برخی مطالعات نشان می‌دهند که آسم مداوم در دوران کودکی ممکن است احتمال ابتلا به بیماری انسداد ریوی مزمن را در دوران جوانی، به‌ویژه در پسران، افزایش دهد.
چگونه از عوارض جانبی اسپری‌های آسم جلوگیری کنم؟
با پایبندی به دوزهای تعیین شده، استفاده از اسپیسر (لوله رابط) و شست‌وشوی دقیق دهان پس از استفاده از اسپری‌های استروئیدی.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- راهنمای درمان کثرت بلغم و ارتباط آن با بیماری‌های ریوی
- آیا گرما کرونا را نابود می‌کند؟ بررسی حقایق علمی
- آشنایی با بیماری‌های رایج دستگاه تنفسی و روش‌های درمان
- بهترین راه‌های درمان خروپف و روش‌های رفع آن
- بیشتر درباره بیماری‌های ریوی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team